Fenix verwerft als eerste kunstmuseum zeldzaam beeld Anton van Wouw (1862-1945)

Anton van Wouw (Driebergen 1862 - Pretoria 1945), The Hammer Worker, brons 60.5 x 66 x 24cm, gesigneerd en gedateerd 'A van Wouw/ 1911 Joh-burg’

Als eerste Nederlandse kunstmuseum verwerft Fenix een bronzen sculptuur van de meest prominente Europese beeldhouwer werkzaam in de koloniën, Anton van Wouw (Driebergen 1862 – Pretoria 1945).

Het beeld The Hammer Worker verbeeldt een mijnwerker en geeft een type migrant weer dat ook vandaag de dag wereldwijd voorkomt. Contractarbeiders, vluchtelingen, arbeidsmigranten en ongedocumenteerden zijn vaak werkzaam in fysiek veeleisende sectoren als de glastuinbouw of de vleesverwerkende industrie. The Hammer Worker vormt een tijdloos beeld van buitenlandse arbeiders. Anton van Wouw, zelf migrant met een Rotterdamse afkomst, en voorbeeld van een kunstenaar die naar elders trok en daar mogelijkheden zag. 

Vergetelheid

Anton van Wouw brengt zijn jeugd door in Rotterdam waar hij ook de Academie van Beeldende Kunsten bezoekt. Direct na de academie vertrekt hij als 28-jarige in 1889 naar Mozambique en vestigt zich vervolgens in Pretoria, Johannesburg en tenslotte weer in Pretoria. Zijn omvangrijke oeuvre bevindt zich voor het overgrote deel in Zuid-Afrika. Naast handzame bronzen sculpturen en portretbustes maakte hij grote opdrachten voor gebouwdecoraties en publieke monumenten. Van Wouw liet veel van zijn bronzen in Rome en Florence gieten, waardoor zijn werk nauw aansluit bij de Europese kunsttraditie. De thematiek van Van Wouw daarentegen is onmiskenbaar Zuid-Afrikaans. Zijn werk is vertegenwoordigd in alle belangrijke Zuid-Afrikaanse museale collecties die in de koloniale tijd ontstonden. Opvallend genoeg ontbreekt Van Wouw in Europese kunstmusea, en is hij onbekend in Nederland, ook in de stad die aan de basis ligt van zijn artistieke loopbaan, Rotterdam. Alleen het Universiteitsmuseum in Utrecht beschikt over een klein bronzen beeldje van Paul Kruger dat in 1936 is geschonken. 

Mijnwerkers

In 1886 worden in Witwatersrand enorme goudvoorraden ontdekt wat leidt tot een grote toestroom van goudzoekers. Hierdoor ontstaat een grote vraag naar goedkope arbeid uit naburige landen als Tanzania, Zimbabwe, Botswana en de Portugese kolonie Mozambique. Het Portugese koloniale bestuur stemt in met de inzet van jaarlijks 100.000 arbeiders uit de zuidelijke provincies, waar de Shangaan leven, die uiteindelijk 60 procent van de mijnwerkers leveren. De Shangaan worden gedwongen hun eigen reis- en visumkosten te betalen en werken onder zware omstandigheden in de goudmijnen in Transvaal. Hun salaris, in goud uitgekeerd aan de Portugese overheid, ontvangen ze pas achteraf. Anton van Wouw is een van de weinige kunstenaars die hen in verschillende beeldhouwwerken een gezicht gaf. Het door Fenix verworven beeld is de zeldzame grote versie van een mijnwerker. In tegenstelling tot de veel kleinere bronzen varianten weegt dit beeld dan ook 58 kilo. Vanaf deze zomer is het werk te zien is in de collectiepresentatie Alle Richtingen. 

Anton van Wouw (Driebergen 1862 - Pretoria 1945), The Hammer Worker, brons 60.5 x 66 x 24cm, gesigneerd en gedateerd 'A van Wouw/ 1911 Joh-burg’