Correspondentie van Willem de Kooning aan zijn vader uit 1948 (links), aan een familielid uit 1968 (midden) en aan zijn vader uit 1946 (rechts), collectie Fenix
Zeldzame brieven Willem de Kooning verworven door Fenix
Vanaf 7 oktober voor publiek te zien
“Meer dan twintig jaren is het geleden dat wij elkaar gezien hebben. Dat is een langen tijd. Toen de oorlog over was ben ik begonnen u een brief te schrijven en nog steeds is het niet mogelijk voor mij geweest om het in de brievenbus te stoppen.”
Dit schreef Willem de Kooning op februari 1946 aan zijn vader voor diens verjaardag. Dichterbij de kunstenaar dan met deze handgeschreven brief kun je niet komen.
Honderd jaar na zijn vertrek uit Rotterdam verwerft Fenix, het kunstmuseum over migratie in Rotterdam, een uiterst zeldzame set brieven en foto’s van Willem de Kooning aan zijn vader en directe familie. De Kooning had een uitgesproken afkeer van schrijven en er zijn maar weinig persoonlijke brieven van hem bekend. Juist daarom is het bijzonder dat deze correspondentie bewaard is gebleven. In de brieven verschijnt niet de wereldberoemde kunstenaar, maar de zoon en broer die vanuit de Verenigde Staten contact zoekt met zijn familie in Rotterdam. De correspondentie bleef sinds het versturen in familiebezit en wordt vanaf 7 oktober aan het publiek getoond. De brieven geven een bijzondere persoonlijke inkijk in het leven van de kunstenaar.
Detail uit brief van Willem de Kooning aan zijn vader, 1948, collectie Fenix
De Kooning (1904–1997) wordt geboren in de Rotterdamse Zaagmolenstraat en droomt lange tijd over de Verenigde Staten. Op 18 juli 1926, dit jaar honderd jaar geleden, verlaat hij als 22-jarige zijn geboortestad. Hij vertrekt als verstekeling aan boord van de SS Shelley naar de Verenigde Staten, zonder zijn familie over zijn vertrek te informeren. Lange tijd laat hij niets van zich horen. In een ontroerende brief aan zijn vader uit 1948, het jaar van zijn doorbraak, klinkt zijn heimwee naar zijn familie en Rotterdam sterk door. Dat jaar had hij zijn eerste solotentoonstelling in New York en werd werk van hem aangekocht door het Museum of Modern Art. Hij sluit de brief af met: “Het is laat. En terwijl ik naar bed gaat denk ik aan de Zaagmolenstraat. God bless you. Je zoon Willem”.
De brieven voegen daarmee een persoonlijke laag toe aan het verhaal dat Fenix over De Kooning vertelt: dat van een migrant die in New York een nieuw bestaan en een internationale carrière opbouwde, maar zijn geboortestad en familie niet achter zich liet.
“Het verhaal van Willem de Kooning is onlosmakelijk verbonden met Rotterdam én met migratie. Honderd jaar na zijn vertrek kunnen we niet alleen zijn kunst tonen, maar nu ook zijn eigen woorden. Deze brieven brengen de mens achter de beroemde kunstenaar heel dichtbij.” Anne Kremers, directeur Fenix.
De drie beelden van Willem de Kooning op de kade voor Fenix. Foto: Titia Hahne
Willem de Kooning bij Fenix
In de vaste opstelling is zijn schilderij Man in Wainscott (1969) te zien. Op de kade voor Fenix staan tijdelijk drie monumentale bronzen sculpturen van De Kooning: Seated Woman (1969–1981), Standing Figure (1969–1984) en Reclining Figure (1969–1982). In de entreehal is daarnaast een kleiner model van Standing Figure te zien, in bruikleen van de ABN AMRO Foundation.
Samen brengen het schilderij, de sculpturen en brieven verschillende kanten van De Koonings leven en kunstenaarschap bijeen op de plek waar zijn migratiegeschiedenis begon: Rotterdam.
Willem de Kooning Rotterdam New York (2026), Fenix. Ontwerp Irma Boom. nai010 uitgevers, Rotterdam. Foto: Titia Hanhe.
Willem de Kooning Rotterdam New York.
Ter gelegenheid van honderd jaar sinds De Koonings vertrek verscheen ook de geïllustreerde publicatie Willem de Kooning Rotterdam New York. De publicatie laat het levendige Rotterdam zien waar De Kooning opgroeide en werd opgeleid en schetst tegelijk het New York van de jaren twintig, waar hij als migrant een nieuw leven begon. Het boek bevat bijdragen van Anne Kremers, Wim Pijbes en Ludo van Halem, is een uitgave van Fenix en nai010 publishers en werd vormgegeven door Irma Boom.
De presentatie van de brieven valt samen met hernieuwde aandacht voor De Kooning in Nederland. Op 9 oktober opent in het Rijksmuseum Willem de Kooning at work, een grote tentoonstelling met circa 120 werken, ontwikkeld in samenwerking met The Art Institute of Chicago en The Willem de Kooning Foundation in New York.
Noot voor de redactie, niet voor publicatie:
Voor meer informatie kan je contact opnemen via pr@fenix.nl of
via +31 6 53 60 04 31
